radno vreme | osoblje | kontakt | kulturni spomenici  | memorijalni spomenici

  Kontakt
  32000 Vukovar, Hrvatska
  Ivana Gundulića 19

 
 TEL +385 32 441 016
  FAX +385 32 441 015
 
 



MEMORIJALNI SPOMENICI OSLOBODILAČKIH RATOVA


-SPOMEN PARK "DUDIK" KRAJ VUKOVARA

Na oko pet kilometara od centra Vukovara u naselju Mitnica, u ulici Marije Jurić Zagorke bb, nalazi se Spomen park "Dudik", ledina zasađena dudovima još od ranijih vremena, po kojima park nosi ime. Tokom Drugog svetskog rata, u periodu od 1942. do 1943. godine, na Dudiku su na najsvirepiji način od strane pripadnika Župske redarstvene oblasti Nezavisne Države Hrvatske, ubijeni pripadnici Narodnooslobodilačkog pokreta, saradnici i civili uhapšeni u znak odmazde zbog akcija partizanskog pokreta na Fruškoj Gori. Hapšenja su sprovođenja na teritoriji Srema (Zemun, Batajnica, Nova Pazova, Stara Pazova, Ruma, Irig, Petrovaradin, Sremska Mitrovica, Sremska Rača, Kuzmin, Laćarak, Erdevik, Ilok, Vukovar, Bobota i u drugim mestima). Specijalnim železničkim kompozicijama sprovođeni su u Vukovar, gde je u magazinu grofovije Eltz, blizu vukovarske železničke stanice formiran logor. U logoru su uhapšeni izlagani torturi. Nakon kratkog sudskog postupka, na kome uhapšeni nisu imali pravo na adekvatnu odbranu, osuđivani su na smrt i u večernjim satima kamionima fabrike "Bata" odvoženi na Dudik. Na Dudiku su bili primoravani da se oslobode odeće i ličnih stvari, u grupama su dovođeni do iskopanih raka, nakon čega su streljani. Na Dudiku je streljano 455 žrtava (većina civila), od čega 384 iz Republike Srbije, 71 iz Republike Hrvatske i 2 iz Bosne i Hercegovine.

  

Nakon Drugog svetskog rata od strane Komisije za utvrđivanje ratnih zločina, od 25.04. do 03.05.1945. godine izvršene su ekshumacije i posmrtni ostaci 384 ubijenih sahranjeni su u "Kosturnicu sa spomenikom žrtava Dudika, palih boraca Pete vojvođanske udarne brigade i boraca Crvene armije" u neposrednoj blizini centra Vukovara. U Spomen parku "Dudik" izgrađen je memorijalni kompleks. Spomenički kompleks rad beogradskog arhitekte Bogdana Bogdanovića, čine buktinje - pet stilizovanih vitkih konusa okruženih sa više desetina kamenih cvetova. Na kamenim cvetovima nalaze se epitafi: "Putniče, koji si u budućnost krenuo, zastani i na ovom izvorištu napij se bistrinom vode, lepotom slobode, ljubavlju onih koji za nju dadoše živote", "Oj dudovi, vi dudovi stari, da li vaša duša krvari za onima koji su tu pali i slobodu krvlju zasejali, nisu oni samo tiha trava, već zvezdani trag nezaborava..."

Tokom oružanih sukoba 90-tih godina memorijalni kompleks je u potpunosti devastiran. Konusi su probijeni, kameni cvetovi polegli a više od polovine dudova posečeno.

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM ŽRTAVA "DUDIKA", PALIH BORACA 5. VOJVOĐANSKE UDARNE BRIGADE I BORACA CRVENE ARMIJE U VUKOVARU

U Vukovaru, u neposrednoj blizini centra grada, na Trgu Žrtava fašizma, u ulici Kardinala Alojzija Stepinca, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom žrtava Dudika, palih boraca 5. vojvođanske udarne brigade i boraca Crvene armije". U kosturnici su sahranjeni posmrtni ostaci 388 žrtava pobijenih na "Dudiku", 155 poginulih boraca Pete vojvođanske udarne brigade i 62 palih boraca Crvene armije.

Na grobnici od belog mermera uklesani su tekstovi na ćirilici, latinici i ruskom jeziku, kao i stilizovana vukovarska golubica.

 

-SPOMENIK HEROJIMA OSLOBODIOCIMA BORCIMA CRVENE I JUGOSLOVENSKE ARMIJE PALIM U BORBAMA ZA OSLOBOĐENJE BOROVA

U vukovarskom naselju Borovo Naselje, u parku ispred zgrade Radničkog doma, u ulici Blage Zadre bb, nalazi se "Spomenik herojima oslobodiocima borcima Crvene i Jugoslovenske armije palim, od 08. do 12.12.1944. za oslobođenje Borova". Spomenik su nakon Drugog svetskog rata podigli "radnici i namještenici Borova".

 

-CRKVA KOSTURNICA "USPENIJA PRESVETE BOGORODICE" NA DALJ PLANINI

Na Dalj planini, na oko 5 kilometara od mesta Dalj i na 2 kilometara od mesta Aljmaš, u prirodnom ambijentu nadomak Dunava, okružen vinogradima, smešten je manastir "Uspenija presvete Bogorodice". Manastir je uspostavljen od strane patrijarha srpskog Arsenija IV Jovanovića Šakabente. Crkva u baroknom stilu izgrađena je u blizini izvora lekovite vode i osvećena od strane mitropolita Pavla Nenadovića 1758. godine. Izgradnjom ubrzo postaje sedište katedre episkopa osečkopoljskih i baranjskih. Ikonostas crkve izrađen je 1760. godine, rad Dimitrija Bačevića. 1896. godine crkva je detaljno obnovljena o trošku  patrijarha Georgija Brankovića.  Manastirska crkva u potpunosti je srušena 1941. godine i predstavlja prvi objekat Srpske pravoslavne crkve srušen u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. Tom prilikom delovi ikonostasa trajno su izgubljeni. Tokom 1946. - 1948. godine pristupa se gradnji nove crkve. Nova crkva izgrađena je u srpsko-vizantijskom stilu po ugledu na skromnije bogomolje raške stilske škole. U kripti crkve sahranjeni su posmrtni ostaci  boraca oslobodilačkih ratova i borci (piloti) Crvene armije. Crkva je tokom 2006. i 2007. godine obnovljena sredstvima Vlade Republike Srbije.

 

-SPOMENIK ŽRTVAMA BATINSKE BITKE

U blizini mesta Batina u Baranji, na batinskom brdu, na mestu gde su se odvijale najteže borbe 54. i 7. vojvođanske udarne brigade, delovi 214 streljačkog puka i 3. ukrajinskog fronta Crvene armije protiv fašističkih snaga (krvava kota 169), nalazi se memorijalni kompleks posvećen Batinskoj bitci. Batinska bitka odigrala se od 11. do 22.11.1944. godine, kada su snage Jugoslovenske i Crvene armije pokušale da pređu reku Dunav i prebace se iz Bačke u Baranju. Zbog velikog broja žrtava Dunav je bio crven od krvi poginulih boraca. U bitci je poginulo 478 boraca 54. vojvođanske udarne brigade i 1500 boraca Crvene armije.

Posle Drugog svetskog rata izgrađen je memorijalni kompleks, koji čine spomenik "Pobede", impozantni obelisk podignut 1947. godina na platou "Gradac",  rad akademskog vajara Antuna Augustinčića, visok 26,5 metara. Spomenik se sastoji iz tri dela. Centralni stub u osnovi petougaonika sa pet skulptura. Grupa u pročelju predstavlja crvenoarmejce u jurišu, izvedene kao reljefe u bronzi. Od prvog većeg platoa vodi 27 stepenika na manji plato na kome je obelisk visok 19,5 metara i na njemu se nalazi bronzana figura "Pobeda" visoka 7 metara. "Pobeda" drži u rukama baklju. Ispod spomenika je velika kosturnica u kojoj su sahranjeni posmrtni ostaci 1297 boraca. U neposrednoj blizini spomenika "Pobeda" podignut je 1979. godine Spomen dom batinskoj bitci. Dom zauzima prostor od 500 m2 i sagrađen je po projektu Srećka Lončarevića. U Spomen domu smeštena je stalna postavka Batinske bitke. Na krvavoj koti 169 i danas su vidljivi ostaci bunkera i rovova. U samom mestu Batina postoje iz 19. veka četiri podruma zasvođena bačvastim svodovima, iznad kojih je nasut sloj zatravljene zemlje. U ovim podrumima radila je privremena vojna bolnica i ambulanta Jugoslovenske i Crvene armije, tokom Batinske bitke. 

 

-KOSTURNICE SA SPOMENICIMA BORCIMA POGINULIM NA SREMSKOM FRONTU U NEGOSLAVCIMA

Na putu Vukovar-Orolik, na pravoslavnom groblju u mestu Negoslavci, nalaze se dve "Kosturnice sa spomenicima borcima poginulim na Sremskom frontu". 

U kosturnici smeštenoj u levom delu porte hrama "Rođenja Svetog Jovana Preteče" (iz 1708.g.) sahranjeno je 40 boraca 1. proleterske brigade, 8. crnogorske brigade i 1. proleterske divizije poginulih na Sremskom frontu. Na spomeniku od tamno sivog mermera ćiriličnim slovima stoji: "U slavu 40 boraca 1. proleterske i 8. crnogorske brigade, 1. proleterske divizije, koji su 1944-1945 pali u borbama na Sremskom frontu za slobodu i bolju budućnost svoga naroda. Meštani, borci, žene i omladina Negoslavaca, 1978. godine"

U kosturnici smeštenoj u desnom delu porte hrama "Rođenja Svetog Jovana Preteče" sahranjen je nepoznati broj boraca 1. proleterske brigade, 8. crnogorske brigade i 1. proleterske divizije poginulih na Sremskom frontu. Na spomeniku ukrašenom rizlom ćiriličnim slovima stoji: "Vama koji ste krv svoju prolili, vama koji ste živote mlade dali, vama koji ste za slobodu pali, neka je večna slava i hvala. Sekcija žena Negoslavaca"

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM BORCIMA POGINULIM NA SREMSKOM FRONTU U BERKU

Na putu Vukovar-Orolik, u mestu Berak, na pravoslavnom groblju smeštenom na izlazu iz mesta u pravcu Tompojevaca, u ulici Čakovačka bb, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom borcima poginulim na Sremskom frontu".  U kosturnici je sahranjeno preko 40 boraca 1. i 3. proleterske brigade, 3. vojvođanske brigade, 8. srpske brigade, 3. krajiške brigade, italijanske brigade "Garibaldi", poginulih na Sremskom frontu u periodu od 08.12.1944. do 31.01.1945. godine. Spomenik od belog mermera podigao je  1966. godine Opštinski odbor SUBNOR-a Vukovar. Na spomeniku je uklesan epitaf: "Neka je vječna slava palim borcima" i imena znanih boraca iz Republike Srbije, Republike Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Republike Makedonije i Republike Italije.

- SPOMENIK ŽRTVAMA USTAŠTVA U KUKUNJEVCIMA, LIPIK 

U Dikleničkom potoku sela Kukunjevac, kod Lipika, dana 11. oktobra 1942. godine, ustaše su u jednom danu zaklale i ubile 243 građana srpske nacionalnosti. Posle II svetskog rata na tom mestu bio je podignut spomenik i obeležena zajednička grobnica. 

Spomenik je uništen-miniran 1995. godine.

Počev od 2009. godine, na dan 11. oktobra ovde se vrši komemoracija i parastos stradalim žrtvama.

Godine 2012., pre obeležavanja navedenog događaja, izvršena je rekonstrukcija spiska žrtava (243 plus 323 stradalih meštana u ustaškim logorima) i grobnice. Obnova ranijeg spomenika biće izvršena u zavisnosti od mogućnosti lokalne uprave i srpske zajednice u Lipiku.

-SPOMENIK BORCIMA POGINULIM NA SREMSKOM FRONTU U ČAKOVCIMA

Na putu Vukovar-Tovarnik, u mestu Čakovci, na centralnom trgu ispred Pravoslavne crkve, u ulici Kralja Zvonimira, nalazi se "Spomenik borcima 8. crnogorske udarne brigade poginulim na Sremskom frontu".  Spomenik u vidu prizme na postolju u obliku zvezde petokrake, podigla je Organizacija Saveza boraca Vrbas 1949. godine. Na spomeniku stoji: "Borcima VIII. crnogorske udarne brigade koji su poginuli herojskom smrću za oslobođenje svoje domovine 1944 - 1945 godine na Sremskom frontu. Spomenik podiže Organizacija Saveza boraca iz Vrbasa 1949. godine".

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM BORCIMA POGINULIM NA SREMSKOM FRONTU U TOMPOJEVCIMA

Na putu Vukovar-Tovarnik, u mestu Tompojevci, na mesnom groblju smeštenom na ulazu u mesto iz pravca Mikluševaca, u Radićevoj ulici, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom borcima poginulim na Sremskom frontu".  U kosturnici je sahranjeno 29 boraca 4. krajiške brigade, 4. srpske brigade i 1. jugoslovenske brigade, poginulih na Sremskom frontu u periodu od 13.12.1944. do 12.04.1945. godine i narodni heroj, komandant 4. krajiške udarne brigade Bodiroža Vid Vicuka (1919.-1945.). Spomenik u vidu prizme sa zvezdom na vrhu podigla je Opština Vukovar. Na spomeniku stoji: "U znak zahvalnosti 29-torici poginulih i nestalih boraca IV krajiške, IV srpske i I jugoslovenske brigade JNA u vremenu od 13.XII 1944. do 12.IV 1945. godine", "Narodni heroj Bodiroža Vid Vicuka komandant IV krajiške udarne brigade 1919.-1945." i "Ovo spomen obilježje neka trajno podsjeća sadašnje i buduće generacije naših naroda na herojsku borbu i poginule borce NOV Jugoslavije koji su pali u borbi protiv njemačkog okupatora i domaćih izdajnika, na Sremskom frontu 1944.-1945. u rajonu sela Tompojevci. Radni ljudi Općine Vukovar".

 

-KOSTURNICE SA SPOMENICIMA BORCIMA POGINULIM NA SREMSKOM FRONTU U MIKLUŠEVCIMA

Na putu Vukovar-Tovarnik, u mestu Mikluševci, nalaze se dve kosturnice sa spomenicima borcima poginulim na Sremskom frontu.

Na pravoslavnom groblju smeštenom u ulici Slavka Hajduka, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom borcima poginulim na Sremskom frontu".  U kosturnici je sahranjeno 62 borca 1. artiljerijske brigade 5. divizije i neznani broj boraca 5. krajiške divizije, 1. krajiške brigade, 4. krajiške brigade, 10. krajiške brigade i 1. jugoslovenske brigade formirane u SSSR, poginulih na Sremskom frontu.  Spomenik od crnog mermera podigla je Skupština opštine Vukovar i Mesna zajednica Mikluševci. Na spomeniku stoji: "V. krajiška divizija: I. krajiška brigada IV. krajiška brigada X. krajiška brigada I jugoslovenska brigada formirana u SSSR. I Artiljerijska brigada V. divizije. Od ove divizije je poginulo 62. borca. Podiže Općinska skupština Vukovar i Mjesna zajednica Mikluševci".

Na grkokatoličkom groblju smeštenom u ulici Zlatka Batakovića, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom borcima poginulim na Sremskom frontu".  U kosturnici je sahranjen neznani broj boraca 3. partizanske krajiške brigade i 13. partizanske divizije poginulih na Sremskom frontu.  Na spomeniku stoji: "Spomen palim borcima III pr.kr. brigade XIII pr.kr. divizije".

 

-KOSTURNICA SA SPOMENICIMA BORCIMA POGINULIM NA SREMSKOM FRONTU U LOVASU

Na putu Vukovar-Tovarnik, u mestu Lovas, na mesnom groblju u ulici Silvija Strahimira Kranjčevića, nalazi se "Kosturnica sa spomenicima borcima poginulim na Sremskom frontu".  U kosturnici je sahranjeno 239 boraca poginulih na Sremskom frontu, među kojima 77. boraca 5. slovenskog bataljona i 1. krajiške brigade. Na desnom monumentalnijem spomeniku stoji: "U znak sećanja na 239 boraca NOR-a, učesnicima Sremskog fronta koji ste dali svoje živote za oslobođenje našeg mjesta, sretniju i ljepšu budućnost svih nas. Među ovim poginulim borcima nalazi se i 77 boraca iz V. slovenskog bataljona I. krajiške brigade. Lovas 04.07.1972. godine. Mjesna organizacija Saveza boraca NOR. Lovas". Na levom spomeniku od tamnosivog mermera stoji: "Palim borcima NOR-a za oslobođenje Lovasa. Mještani Lovasa".

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM BORCIMA POGINULIM NA SREMSKOM FRONTU U TOVARNIKU

U mestu Tovarnik, na centralnom trgu Josipa Bana Jelačića, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom borcima poginulim na Sremskom frontu".  U kosturnici je sahranjeno nepoznati broj boraca poginulih na Sremskom frontu. Na spomeniku oštećenom u oružanim sukobima tokom 90-tih godina prošlog veka stoji: "Borcima za oslobođenje Tovarnika. 12-04-1953.god.".

 

-PARTIZANSKO GROBLJE U ŠARENGRADU

Na putu Ilok-Vukovar, u mestu Šarengrad, na ulazu u pravoslavno groblje smešteno na izlazu iz mesta u pravcu Vukovara, nalazi se "Partizansko groblje boraca poginulih na Sremskom frontu".  Na groblju je sahranjeno oko 450 boraca 1. i 2. proleterske divizije, 21.  srpske divizije i 48. makedonske divizije, poginulih na Sremskom frontu u martu 1945. godine. Kompleks čine centralni spomenik u obliku slova Y, leva i desna aleja sa više od desetak kamenih kocki i dve položene spomen ploče na kojima su ispisana imena, datumi rođenja i mesta prebivališta znanih boraca. Na spomeniku, radu zagrebačkog arhitekte Zdenka Kolacija stoji: "Ovdje je sahranjeno oko 450 boraca Prve i Druge proleterske divizije, 21. srpske i 48. makedonske divizije Jugoslovenske armije palih u martu 1945. godine u borbama za oslobođenje domovine". Autori prostornog i parkovnog uređenja su Velimir Ćerimović i Milan Balić.

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM BORCIMA POGINULIM NA SREMSKOM FRONTU U ILOKU

U gradu Iloku, u ulici Kralja Tomislava, neposredno pored pravoslavnog groblja nalazi se "Kosturnica sa spomenikom borcima poginulim na Sremskom frontu".  U kosturnici je sahranjeno oko 300 boraca 6. ličke proleterske divizije, 36. vojvođanske divizije, 21. srpske divizije i 48. makedonske divizije poginulih na Sremskom frontu 1945. godine. Spomenički kompleks čine spomenik od belog mermera i oko desetak kamenih spomen kocki. Na spomeniku stoji: "Ovdje je sahranjeno oko 300 boraca 6. ličke proleterske divizije, 36. vojvođanske, 21. srpske i 48. makedonske divizije Jugoslovenske armije herojskih palih u borbama za slobodu domovine u proljeće 1945 godine".

 

-PARTIZANSKO GROBLJE U RADOŠU

Na putu Ilok-Neštin, na brdu iznad mesta Radoš, neposredno u blizini državne granice sa Republikom Srbijom, nalazi se "Partizansko groblje boraca poginulih na Sremskom frontu".  Na groblju je sahranjen nepoznati broj boraca 13. proleterske brigade "Rade Končar", i 1. proleterske divizije poginulih na Sremskom frontu  3. i 4.12.1944. godine. Kompleks čine centralni kvadratni spomenik i sedam okvirnih blokova, kao i spomen ploča na kojoj stoji: "Borcima 3. proleterske brigade Rade Končar, Prve proleterske divizije palim na Srijemskom frontu 3. - 4. XII 1944. god. 3. XII 1984. Građani Općine Vukovar", kao i epitaf: "Vaša je borba rađala heroje, čija se djela i danas cijene, kod prijatelja izaziva počast, a u neprijatelja strah".

 

-KOSTURNICA SA SPOMENICIMA PALIM BORCIMA JUGOSLOVENSKE I CRVENE ARMIJE U DALJU

U mestu Dalj,  na ulazu u pravoslavno groblje, nalazi se "Kosturnica sa spomenicima palim borcima Jugoslovenske i Crvene armije". U  kosturnici su sahranjeni posmrtni ostaci Čavić Konstantina, Karan Milana, Jugovac Nikole i 7 neznanih boraca stradalih 1944. godine od strane ustaških snaga i crvenoarmejac Šumaevp Osipovič i jedan neznani borac, stradali 05.05.1945. godine prilikom razminiranja. Desni spomenik podigao je Narodni front Dalja. Na spomeniku ćiriličnim slovima piše: "Ovde počivaju borci za slobodu Čavić Konstantin, Karan Milan i Jugovac Nikola. Drugovi su poginuli sa 7. neznanih drugova, 1944. od ustaške ruke. Spomenik podiže Narodna fronta Dalja." Levi spomenik podigao je Savez boraca Dalja. Na spomeniku ćiriličnim slovima piše: "Ovde počivaju Šumaevp Osipovič crvenoarmejac i nepoznati drug koji su poginuli u Dalju 5 V g. 1945 prilikom vađenja mina. Spomenik podiže Savez boraca u Dalju.".

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM PALIM BORCIMA 8. VOJVOĐANSKE BRIGADE U BIJELOM BRDU

Na centralnom trgu u Bijelom Brdu, neposredno pored Doma kulture, u parku, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom palim borcima 8. vojvođanske brigade". U kosturnici su sahranjeni posmrtni ostaci 25 boraca 1. bataljona 8. vojvođanske brigade poginulih prilikom prelaska Drave iz Baranje u Bijelo Brdo 1944. godine i ispisana imena 207 meštana Bijelog Brda, srpske i romske nacionalnosti, stradalih tokom Drugog svetskog rata. Bronzani spomenik prikazuje borca sa puškom u ruci, rad je akademskog vajara Nikole Kećanina. Na spomeniku ćiriličnim slovima piše: "Na ovom mjestu sahranjena je trupa boraca Vojvođanske brigade koji su poginuli prilikom prelaska rijeke Drave 1944." Spomenik je okružen sa 12 mramornih ploča, razmeštenih na niskim postoljima, sa uklesanim imenima palih boraca. Na mramornoj ploči uklesan je i epitaf: "Ti grobovi nisu rake već kolevke nove snage".

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM PALIM BORCIMA U JOSIPOVCU

U mestu Josipovac (prigradsko naselje grada Osijeka), na mesnom groblju smeštenom na oko jedan kilometar od centra mesta u pravcu Valpova, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom palim borcima".  U kosturnici je sahranjeno 17 boraca vojvođanske brigade i 19 boraca slavonske brigade poginulih 12.04.1945. godine. Na kamenom spomeniku iznad kosturnice stoji epitaf: "Iz vaše krvi, iz vaših bjelih kosti niče ruža slobode" i natpis: "Ovdje počivaju 17 Vojvođana i 19 Slavonaca koji su pali 12. IV. 1945. godine za ljepšu budućnost svoje zemlje".

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM BORCIMA POGINULIM NAKON BATINSKE BITKE U BELOM MANASTIRU

Na ulazu u grad Beli Manastir, u desnom delu pravoslavnog groblja nalazi se "Kosturnica sa spomenikom borcima poginulim nakon Batinske bitke". U kosturnici je sahranjeno više stotina nepoznatih boraca vojvođanskih brigada poginulih tokom oslobođenja Baranje 1945. godine. Pravougaoni spomenik sa bronzanim reljefom, rad umetnika Mačukatina, podigao je Opštinski odbor Saveza boraca Beli Manastir 1957. godine. Autor projekta za uređenje prostora je Velimir Ćerimović. Na spomeniku stoji: "Narod Baranje i Savez boraca podiže ovaj spomenik drugovima koji su u vrijeme narodnooslobodilačkog rata i narodne revolucije dali svoje živote za oslobođenje naše zemlje. Zahvalna domovina oslobođenja herojskom borbom naroda pod rukovodstvom Komunističke partije i druga Tita neće nikad zaboraviti vaše žrtve na čijim je kostima sagrađena sloboda i nezavisnost naroda socijalističke Jugoslavije" i epitef: "Njina humka to je tvoja dijadema. Veličanstva-slave, ponosa i časti. Iz te drage humke, svakoga će dana jedno novo stablo rasti. A.Šantić".

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM BORCIMA POGINULIM NAKON BATINSKE BITKE U DARDI

Na putu Osijek-Beli Manastir, u mestu Darda, na mesnom groblju smeštenom na ulazu u mesto iz pravca Osijeka, u pravoslavnom delu groblja, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom borcima poginulim nakon Batinske bitke". U kosturnici je sahranjeno 30 neznanih boraca poginulih tokom oslobođenja Baranje 1945. godine. Pravougaoni spomenik sa zvezdom na vrhu podigao je Opštinski odbor Saveza boraca Darda 1961. godine. Na spomeniku stoji: "U borbi za oslobođenje domovine 1944/45g. poginulo je 30 drugova sahranjenih u ovoj zajedničkoj grobnici. Neka njihovi primjeri junaštva služe kao podstrek svim našim mladim pokoljenjima kako treba braniti tekovine narodno-oslobodilačke borbe. U znak sjećanja na poginule drugove Općinski odbor Saveza boraca Darda podiže im ovaj spomenik. Decembar 1961 g.".

 

-KOSTURNICE SA SPOMENICIMA PALIM BORCIMA BOLMANSKE BITKE U BOLMANA

Na putu Jagodnjak-Beli Manastir, u mestu Bolman nalaze se dve kosturnice sa spomenicima palim borcima Bolmanske bitke.

U blizini mesta Bolman nalazi se "Kosturnica sa spomenikom palim borcima Bolmanske bitke". U kosturnici su sahranjeni posmrtni ostaci boraca 3. armije i crvenoarmejaca poginulih u Bolmanskoj bitci od 6. do 22.03.1945. godine.  Kosturnica je uređena 1951. godine, a spomenik (bronzana figura borca), rad vajara Nikole Kećanina postavljen je 1963. godine. Tekst posvete pisan je na tri jezika i četiri pisma sa prigodnim epitafima.

U centru mesta Bolman, u parku nalazi se "Kosturnica sa spomenikom palim borcima Bolmanske bitke". U kosturnici su sahranjeni posmrtni ostaci neznanih boraca Jugoslovenske i Crvene armije poginulih u Bolmanskoj bitci od 06 do 24.03.1945. godine. Spomenički kompleks čine plato, ispod koga je kripta, obelisk i jedan kraći prizmatični spomenik. Na spomen ploči isklesana su imena palih boraca-meštana iz Bolmana i Majiških Međa.

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM PALIM BORCIMA 36. VOJVOĐANSKE DIVIZIJE U VALPOVU

Na gradskom groblju u Valpovu, neposredno pored centralnog ulaza u groblje, na parceli broj 1, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom palim borcima 36. vojvođanske divizije". U kosturnici su sahranjeni posmrtni ostaci boraca 36. vojvođanske divizije, poginulih prilikom prelaska Drave iz Baranje u Valpovo. Na spomeniku od tamnog sivog mermera, podignutom posle Drugog svetskog rata stoji: "U čast i slavu borcima Narodnooslobodilačkog rata koji su pali za slobodu i nezavisnost svoje zemlje. Mjesno udruženje boraca NOR-a Valpovo".

 

-KOSTURNICA SA SPOMENIKOM PALIM BORCIMA 7. VOJVOĐANSKE UDARNE BRIGADE U BELIŠĆU

Na gradskom groblju u Belišcu, u starijem delu groblja, nalazi se "Kosturnica sa spomenikom palim borcima 7. vojvođanske udarne brigade". U kosturnici su sahranjeni posmrtni ostaci 69 boraca 7. vojvođanske udarne brigade (53 boraca iz Republike Srbije, 8 boraca iz Republike Hrvatske, 4 borca iz Bosne i Hercegovine, 2 borca iz Republike Slovenije i po 1 borac iz Ruske Federacije i Sjedinjenih Američkih Država) poginulih prilikom prelaska Drave iz Baranje u Belišće. Na spomeniku od belog mermera, podignutom posle Drugog svetskog rata stoji epitef: "Pošli ste u borbu, tjerani bijedom i gladju. Prkosno ste razvijali zastavu slobode. U najtežim danima naroda svog pobjediste, jer ste pravedan bili boj. Živjeli ste časno i život časno dali. Nek vam je vječna slava borci-heroji! Vaša djela produžena su s nama. Vašim primjerom služit ćemo rodu!".

 

-KOSTURNICA SA SPOMEN PLOČOM PALIM BORCIMA 15. VOJVOĐANSKE UDARNE BRIGADE U VRANEŠEVCIMA

Na putu Donji Miholjac-Slatina, u opštini Čađavica, na pravoslavnom groblju u mestu Vraneševci, na oko jedan kilometar severno od ovog mesta, nalazi se "Kosturnica sa spomen pločom palim borcima 15. vojvođanske udarne brigade". U kosturnicu su sahranjeni posmrtni ostaci 16 boraca 15. vojvođanske udarne brigade iz banatskih mesta Bašaid i Melenci, poginulih prilikom oslobođenja ovog dela Podravine. Na spomen ploči od tamno sivog mermera stoji: "Slava palim borcima vojvođanskih jedinica koji su pali 1945. godine. Spomen ploču podiže Udruženje boraca Vraneševci".

 

-SPOMENIK PALIM BORCIMA U KUĆANCIMA

Početkom 60-ih godina prošlog veka, na mesnom groblju u selu Kućanci, kod Donjeg Miholjca, podignut je spomenik palim borcima 51-e Vojvođanske divizije za oslobođenje ovog mesta posle proboja Sremskog fronta, 16-19. aprila 1945. godine.

U zajedničkoj grobnici sahranjeno je 28 boraca: Babičković Antun, Baučković Nikola, Gernošek Stanko, Ivnik Vjenceslav, Stjepana Mladen, Matijević Marko, Mraković Petar, Denčina Franjo, Bajić Andrija, Jocković Lazar, Macko Andrija, Pečerić Mirko, Traživuk Sava, Salibegović Ahmed, Galić Franjo, Gabrić Josip, Gajdaš Janoš, Bogojev Rade, Balić Nikola, Backo Janko, Bortaš Jano, Kolar Jovan, Prokop Mitar, Martić Marko, Djurić Gojko, Smokov Cveja, Mate Janoš i Sarić Pera.

Od 2010. godine Generalni konzulat redovno polaže venac.

 

-SPOMENIK SRPSKOM DOBROVOLJCU MILOŠU FELDINGU NA OSJEČKOM DONJEGRADSKOM GROBLJU

U gradu Osijeku, na pravoslavnom donjegradskom groblju, u drugom redu centralne aleje, nalazi se "Spomenik srpskom dobrovoljcu Milošu Feldingu" poginulom u prvom svetskom ratu, 1915. godine kod Valandova.  Na spomeniku od crnog mermera, podignutom iznad porodične grobnice, ćiriličnim slovima piše: "Ovde počiva...Miloš Felding srpski dobrovoljac, 22. XIII. 1891. poginuo na Vel.Četvrtak 1915. kod Valandova".

Tokom Prvog svetskog rata, u sastavu Srpske vojske za oslobođenje Srbije borilo se i 39723 dobrovoljca, oko 90% sa prostora Austrougarske monarhije, od čega je oko 2800 dobrovoljaca ili 7% bilo sa prostora Slavonije. Posle Prvog svetskog rata od 1922. do 1928. godine na teritoriji Slavonije stvarana su i posebna dobrovoljačka naselja u srezovima: Vinkovci, Vukovar, Osijek, Našice, Donji Miholjac, Podravska Slatina, Virovitica, Slavonska Požega, Pakrac, Daruvar, Grubišno Polje i dr. 

- ALEJA U VUKOVARU

Na katastarskoj parceli uz staro pravoslavno groblje u Vukovaru, od 1992-94. godine podignuta je Aleja sa centralnim i krstom i 26 pojedinačnih istovetnih spomenika.

U Aleji su podignuti spomenici sledećim vojnicima poginulim u ratnim dejstvima1991/92 godine ĐANKOVIĆ Milan (rođ..1946); VUJAKLIJA DJuro (r.1957), GRAHORAC Aleksandar (r.1971.), ŠIMKO Željko (r.1960), VIGNJEVIĆ Dragan (1970), DRAČA Vojislav (r.1948), MIKIĆ Đorđe (1r.1966), LUGONJA Milovan (r.1955), CIGANOVIĆ Dušan (r.1946), PEJIĆ Miroslav (r. 1964), LUKIĆ Pajo (r. 1950), GARIĆ Vaso (r.1950), EREMIJA Tihomir (r.?), TOMANOVIĆ Borislav (r.1968, ĆUK Vladimir (r.1951), UZUNOVIĆ Dragan (r.1954), MIŠIĆ Radivoj (r.1966), PETKOVIĆ Dragoljub (r.1964), ŠKORIĆ Božo (r.1952.), ŠALAJIĆ Petar (r.1954), MAKSIMOVIĆ Đorđe (r. ?), GLODIĆ Milan (r. 1965), BUSIĆ Nikola (r. 1948), SIMEUNOVIĆ Zoran (r.1968), VOJNOVIĆ Milan (r. 1961.) i OPAĆIĆ Borislav (r. 1960.).

Na Aleji se, tradicionalno, komemoracija obavlja i služiparastos druge subote u septembru. Osim ovoga, srpski predstavnici i rodbina sahranjenih polažu vence i 18. novembra (pad Vukovara 1991.).

- KOSTURNICA SA SPOMENICIMA U PAULIN DVORU

Na pravoslavnom groblju u Paulin Dvoru, nalazi se kosturnica sa spomenicima 15 ubijenih meštana srpske i madjarske nacionalnosti iz ovog mesta. Na centralnom spomeniku od crnog mermera sa pravoslavnim krstom od mesinga na vrhu, ispisano je zlatnim slovima: "u ime Boga milostivog samilosnog molimo te Bože svemogući neka tuga postane nada neka osveta bude pravda neka majčina suza bude molitva da se nikada nikome ne ponovi Paulin Dvor". Pored centralnog spomenika sa leve i desne strane nalaze se 15 grobova i spomenika stradalih civila srpske i madjarske nacionalnosti: Milović Spasoja (1933-1991), Milović Milica (1934-1991), Sudžuković Božidar (1913-1991), Sudžuković Marija (1914-1991), Katić Draginja (1922-1991), Katić Dmitar (1908-1991), Katić Mile (1933-1991), Katić Petar (1937-1991), Katić Bosiljka (1944-1991), Grubišić Boja (1917-1991), Labus Milan (1940-1991), Lapčević Milka (1909-1991), Kećkeš Dragutin (1939-1991), Medić Vukašin (1927-1991), Rodić Milena (1925-1991). Izgradnju kosturnice finansirale su porodice nastradalih.

Predsednici R.Srbije i R.Hrvatske, Boris Tadić i Ivo Josipović, 04.11.2010. godine, odali su počast i položili vence. Zločin u Paulin Dvoru dogodio se u noći između 11. i 12. decembra 1991. godine, kada su pripadnici 130 brigade Hrvatske vojske, upali u kuću Andrije Bukvića u koju su bili pritvoreni meštani nehrvatske nacionalnosti i iz odmazde zbog smrti saborca Ilije Ravnjaka, hitcima iz automatskih pušaka, pištolja i aktiviranjem ručnih bombi, ubili 17 Srba i 1 Mađara. Ubijeni su: Milan Labus, Spasoje Milović, Boja Grubišić, Božidar Sudžuković, Bosiljka Katić, Boško Jelić, Milan Katić, Dmitar Katić, Draginja Katić, Vukašin Medić, Darinka Vujnović, Anđa Jelić, Milica Milović, Petar Katić, Jovan Gavrić, Milena Rodić i Marija Sudžuković, svi srpske nacionalnosti i Kećkeš Dragutin, mađarske nacionalnosti. Nakon mučnog ubistva nedužnih civila (prosečna starost 64 godine), 17 posmrtnih ostataka je odveženo sa mesta zločina i sakriveno, dok je na mestu zločina ostavljen skalpirani leš Vujnović Dare. Sutradan ujutro zločinci su kuću Andrije Bukvića, u cilju uništavanja tragova zločina, eksplozivom sravnili sa zemljom. Tela žrtava, umesto da budu sahranjena na mesnom groblju, sahranjena su u masovnoj grobnici u vojnom magacinu „Lug“ kod Čepina. U zimu 1997. godine, ekshumirana su i u plastičnim buradima prebačena na lokaciju Rizvanuša u blizini Gospića, koja je udaljena više od 500 kilometara od mesta zločina. Posmrtne ostatke ubijenih civila 2002. godine, pronašli su istražioci Tribunala u Hagu. Identifikacija nastradalih izvršena je 18. juna 2003. godine na Zavodu za sudsku medicinu u Zagrebu, nakon čega je većina sahranjena u Paulin Dvoru, 15.07.2003. godine. O zločinu u Paulin Dvoru zna se vrlo malo i o njemu se nerado govori. Do sada je ostalo neistraženo ko je sve učestvovao u ubistvu civila. Zbog ratnog zločina protiv civilnog stanovništva izvršenog u Paulin Dvoru, optužena su dvojica pripadnika 130. brigade HV kao neposredni izvršioci. Vrhovni sud Republike Hrvatske je 2005. godine pravnosnažno osudio Nikolu Ivankovića na 15 godina zatvora, dok je Županijski sud u Osijeku Enesa Viteškića, drugooptuženog za ovaj zločin, nakon dve oslobađajuće, na trećem suđenju, u maju 2012. godine, nepravosnažno osudio na 11 godina zatvora.

- ŽRTVE RATA 1991-1996 U BOROVU

Spomenik na pravoslavnom groblju sa tekstom: Žrtve rata 1991-1996 u Borovu i uklesanim imenima 54 stradalih:

Milić Vojislav, Šoškoćanin Vukašin, Vuković Tomislav, Jakovljević Mladen, Grebić Dragan, Makrić Branislav, Marković Nedo, Rakanović Goran, Savić Dušan, Babić Savo, Vučković Zlatko, Milojević Slaviša, Sremac Želimir, Dabić Boško, Jeremić Milan, Lukić Boško, Mihajlović Dragoljub, Petković Milojica, Stojčević Božo, Alavanja Momčilo, Aleksić Ilija, Vujić Dušan, Lazić Branko, Nenezić Dragoljub, Mijatović Dragan, Mirosavljević Željko, Seferagić Adam, Simić Goran, Uglješić Rajko, Uglješić Ranko, Šimpraga Đorđe, Ajduković Slobodan, Nikolić Danko, Babić Milorad, Grebić Mladen, Dragić Miladin, Živanović Dragan, Milošević Miladin, Ogrizović Zoran, Okovački Vladimir, Bačić Radovan, Radenković Božidar, Stojčić Zoran, Dragić Predrag, Milić Simo, Vejić Ljubomir, Maksimović Milivoj, Popović Đorđe, Rašeta Veselin, Rašeta Slavka, Dokić-Petković Jasminka, Živanović Lazar, Komazec Ljubomir i Ilić Mladen.

Spomenik je podignut sredinom 90-ih a komemoracija se održava u septembru.

- TRPINJA - KAMEN TEMELJAC

Sredinom 90-ih u centru Opštine Trpinja položen je kamen temeljac (radi nameravanog podizanja spomenika= i postavljena ploča sa tekstom:

"KAMEN TEMELJAC ZA SPOMENIK POGINULIM BORCIMA I ŽRTVAMA RATA 1991. MEŠTANI TRPINJE".

Lokalna srpska zajednica svakog 6. septembra polaže venac na ploču, istovremeno kada i na obližnji spomenik borcima iz II svetskog rata.




- SPOMENIK U SELU KARADŽIĆEVO

Dana 31.10.1991. godine, u selo Karadžićevo, (srpska) Opština Markušica, pripdanici ZNG maskirani u uniforme i u tenku bivše JNA, ranili su 35 i ubili sledeća lica srpske nacionalnosti: MIRČETA Sveto, MIRČETA Čedo, PETROVIĆ Dražen, PETROVIĆ Željko, PETROVIĆ Djordje, STOJANOVIĆ Djordje, KATIĆ Radmila (masakrirana), RAJAČIĆ Bogdan, KVOČKA Radovan, KUZMANOVIĆ Miroslav, ŠODOLOVAC Zoran, PERENČEVIĆ Željko, KEČA Mićo, TIŠMA Radomir i još dve nepoznate osobe.

Za ubistva navedenih lica niko nije procesuiran. Spomenik poginulima podignut je 2006. godine u centru sela Karadžićevo gde su, u vreme stradanja, održava parastos i komemoracija.>





- POŽEŠKO-SLAVONSKA ŽUPANIJA - VUČJAK ČEČAVAČKI

Akcijom Veća srpske nacionalne manjine ove Županije i Srpskog demokratskog foruma, 10.12.2012. godine postavljen je Spomen - krst u Vučjaku Čečavačkom, opština Brestovac sa sledećim tekstom na latinici i ćirilici:

"NEVINO STRADALIM MJEŠTANIMA ČEČAVCA, ČEČAVAČKOG VUČJAKA, JEMINOVCA, RUŠEVCA I ŠNJEGOVIĆA 10.12.1991. GODINE".

Prema popisu stradalih osoba 10.12.1991. godine, u navedenim naseljima koja su iseljena po naredbi tadašnjeg Kriznog štaba Slavonska Požega, smrtno su stradala 42 lica srpske nacionalnosti: RANISAVLJEVIĆ (DRAGAN) ŽELJKO 26 god; PROTIĆ (JOVO) MILAN 63 god; PROTIĆ (DUŠAN) DRAGA 61 god; PROTIĆ (STOJAN) BOSILJKA 83 god; PROTIĆ (IGNJATIJA) STANKO 69 god; PROTIĆ (MLADEN) LJUBOMIR 53 god; 'RADMILOVIĆ (STEVAN) MILAN 56 god; RADMILOVIĆ (LUKA) ANKA 53 god; STANKOVIĆ (NIKOLA) ANĐA 66 god; MILOŠEVIĆ (MARKO) MILEVA 53 god; RADMILOVIĆ (STANKO) ILIJA 40 god; RADMILOVIĆ (STOJAN) ANA 64 god; STANKOVIĆ (VASO) BOSILJKA 64 god; ŽIVKOVIĆ (NIKOLA) JANKO 67 god; ŽIVKOVIĆ (JANKO) NIKOLA 41 god; ŠIMIĆ (MARKO) MILKA - MICA 61 god; DULIĆ (STEVO) KATA 74 god; STARČEVIĆ (Stevo) MILKA 72 god; STARČEVIĆ (Ljubomir) RAJKO 35 god; DULIĆ (PETAR) JAGODA 74 god; DULIĆ (MARKO) MILE 39 god; STARČEVIĆ ( ) JAGODA 80 god; TRKULJA (Marko) MARA 54 god; STARČEVIĆ (Lazo) ANĐA 63 god; DULIĆ (Savo) RADOJKA 48 god; ŠIMIĆ (BOŽO) MILKA 80 god; CAREVIĆ (Dimitrije) MILAN 71 god; CAREVIĆ (Stevan) LJUBA 65 god; IVANOVIĆ (Marko) MILEVA 47 god; IVANOVIĆ (Joco) BRANKO 26 god; RADMILOVIĆ (Jovo) MILAN 81 god; MIJATOVIĆ (Pajo) MILE 84 god; MILIČIĆ (Pavle) JAGODA 80 god; VASIĆ (ANDRIJA) ĐURO 79 god; ČIČKOVIĆ (Luka) KATA 81 god; TRLAJIĆ (JAKOV) ANĐA 66 god; TRLAJIĆ (Jakov) LJUBA 62 god; RANISAVLJEVIĆ (Mihajlo) STEVO 63 god; RANISAVLJEVIĆ (Nestor) MIHAJLO 86 god; RANISAVLJEVIĆ (Kojo) ANA 82 god; RADIĆ (DUŠAN) MILA 72 god; RADIĆ (KOSTA) JOVO 76.

Dana 26.12.2012. godine, na ovom spomeniku predsednik Hrvatske ivo Josipović položio je venac, u prisustvu rodbine stradalih, političkih predstavnika srpske zajednice i diplomatskih predstavnika Srbije.

Postupak protiv počinioca ovog zločina nije vođen iako je bila predata prijava.

Brigu o spomeniku i budućim komemoracijama vodi će Veće srpske nacionalne manjine opštine Brestovac.